Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w polskim porządku prawnym
Ładowanie...
Data
2023
Autorzy
Tytuł czasopisma
ISSN czasopisma
Tytuł tomu
Wydawca
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe
Abstrakt
Rozdział Macieja Andrzejewskiego omawia instytucję zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w polskim procesie karnym, osadzając ją w ramach zasady legalizmu z art. 10 § 1 kpk, która zobowiązuje organy ścigania do wszczęcia i prowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciela publicznego – do wniesienia i popierania oskarżenia o czyn ścigany z urzędu. Autor podkreśla, że skuteczność zwalczania przestępczości zależy nie tylko od aktywności samych organów, lecz także od współpracy społeczeństwa, zakorzenionej już w starożytnych instytucjach „actio popularis” i „grafé”, dziś rozumianych jako podmiotowe prawo obywatela do sądu. Analizuje czynniki warunkujące intensywność tej współpracy – świadomość i kulturę prawną, postrzeganie organów ścigania (jako narzędzia represji lub gwaranta porządku publicznego), a także poziom poczucia zagrożenia przestępczością – wskazując, że im większa legitymizacja organów, tym aktywniejsze współdziałanie obywateli. W tym kontekście zawiadomienie o przestępstwie jawi się jako kluczowy zewnętrzny kanał przekazywania informacji, zwłaszcza w sprawach naruszających dobra prawne małoletnich, uzupełniający informacje uzyskane w wyniku własnej działalności organów ścigania.
Maciej Andrzejewski’s chapter discusses the institution of notifying the authorities of a suspected offence in Polish criminal procedure, situating it within the principle of legality enshrined in Article 10 § 1 of the Code of Criminal Procedure, which obliges law‑enforcement bodies to initiate and conduct preparatory proceedings and requires the public prosecutor to bring and pursue charges ex officio. The author emphasises that the effectiveness of combating crime depends not only on the autonomous activity of law‑enforcement agencies but also on the cooperation of society, rooted in the ancient institutions of “actio popularis” and “grafé,” today understood as a subjective right of the citizen to access the courts. He analyses the factors shaping the intensity of this cooperation – legal awareness and culture, public perception of law‑enforcement authorities (as instruments of repression or as guarantors of public order), and the perceived level of criminal threat – arguing that the more legitimate these bodies appear, the more actively citizens collaborate with them. In this perspective, the notification of a suspected offence becomes a crucial external source of information for the authorities, particularly in cases involving legal interests of minors, complementing data obtained through the agencies’ own investigative activities.
Maciej Andrzejewski’s chapter discusses the institution of notifying the authorities of a suspected offence in Polish criminal procedure, situating it within the principle of legality enshrined in Article 10 § 1 of the Code of Criminal Procedure, which obliges law‑enforcement bodies to initiate and conduct preparatory proceedings and requires the public prosecutor to bring and pursue charges ex officio. The author emphasises that the effectiveness of combating crime depends not only on the autonomous activity of law‑enforcement agencies but also on the cooperation of society, rooted in the ancient institutions of “actio popularis” and “grafé,” today understood as a subjective right of the citizen to access the courts. He analyses the factors shaping the intensity of this cooperation – legal awareness and culture, public perception of law‑enforcement authorities (as instruments of repression or as guarantors of public order), and the perceived level of criminal threat – arguing that the more legitimate these bodies appear, the more actively citizens collaborate with them. In this perspective, the notification of a suspected offence becomes a crucial external source of information for the authorities, particularly in cases involving legal interests of minors, complementing data obtained through the agencies’ own investigative activities.
Opis
Słowa kluczowe
zawiadomienie o przestępstwie, zasada legalizmu, polski proces karny, organy ścigania, dobra prawne małoletnich
Cytowanie
Seria
Annales Canonici Monographiae; 11