Bibliografia Publikacji Pracowników Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie
Stały URI zbioru
Przeglądaj
Przeglądaj Bibliografia Publikacji Pracowników Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie wg Tytuł
Teraz wyświetlane 1 - 20 z 681
Wyników na stronę
Opcje sortowania
- Pozycja„21 postulatów” a polityka rodzinna w Polsce lat osiemdziesiątych(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2021) Ochońska, MagdalenaNa temat fenomenu „Solidarności” i ogólnopolskich strajków klasy robotniczej napisano i powiedziano już bardzo dużo. W licznych opracowaniach badano, kto był faktycznym przywódcą strajków, kto tworzył strategię działania, kto był zapleczem intelektualnym etc. W tym wystąpieniu jednak omówione będzie zupełnie inne zagadnienie.Nie byłoby strajków, gdyby nie szereg błędów popełnianych przez rządzących. Przegrana ideologii komunistycznej, korupcja, cenzura, bieda i coraz większe trudności w codziennym życiu obywateli (m.in. braki artykułów spożywczych i innych artykułów pierwszej potrzeby). Problemy te wyraźnie doskwierały rodzinom i dzieciom. Niemożność zapewnienia rodzinie odpowiednich warunków życia jest w stanie popchnąć wielu do buntu wobec władzy. Tak też się stało. Strajki w latach 70. i 80. miały swój moment kulminacyjny 31 sierpnia 1981 roku, kiedy podpisane zostały „21 postulaty” wieńczące rozmowy komitetów strajkowych (inne porozumienia podpisano: 30 sierpnia w Szczecinie, 3 września w Jastrzębiu-Zdroju, 11 września w Dąbrowie Górniczej) z władzami PRL. W ramach porozumień sierpniowych ze Szczecina i Gdańska ustalono z władzą komunistyczną możliwość legalnego funkcjonowania ogólnopolskiego związku zawodowego, który był ewenementem w krajach bloku wschodniego. Utworzone NSZZ „Solidarność” dały początek wal-ki o byt robotników i ich rodzin, a także doprowadziły do częściowo wolnych wy-borów 4 czerwca, jak również do demokratycznego i pokojowego przejęcia władzy w Polsce. Autorka niniejszego wystąpienia chciałby zwrócić uwagę na aspekt polityki rodzinnej zawartej wśród tych „21 postulatów”. Bowiem te porozumienia obligowały władze PRL do poprawy sytuacji rodzin w Polsce. Przedstawiono sytuację rodzin w Polsce lat 70. i 80., omówiono sytuację demograficzną, a także to, jakie podpisano postulaty i czy zostały one zrealizowane przez rząd PRL. Ze względu na konieczność poprawy dzietności w Polsce warto przyjrzeć się postulatom przed-stawianym 40 lat temu i wyciągnąć wnioski dotyczące dzisiejszej sytuacji demo-graficznej i poziomu życia rodzin
- PozycjaA consequence of the notional existence of an effectively calculable yet non-recursive function(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2021) Olszewski, AdamThe present paper is devoted to a discussion of the role of Church’s thesis in setting limits to the cognitive possibilities of mathematics. The specific aim is to analyse the formalized theory of arithmetic as a fundamental mathematical structure related to the theory of computation. By introducing notional non-standard computational abilities into this theory, a non-trivial enlargement of the set of theorems is obtained. The paper also indicates the connection between the inclusion of new functions through the development of axioms and the potential modification of inference rules. In addition, the paper provides an explanation of the role of inclusion of a certain interpretation of the meaning of the axioms of the theory in that theory.
- PozycjaA lived experience or a reason? From an ethics debate to contemporary culture(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2023-06-29) Hołub, GrzegorzKarol Wojtyła’s debate with Max Scheler is multi-faceted. One of the central issues here is the dispute over the role of a lived experience and a reason in the structure of moral action. What is the starting point for providing an answer to the moral appeal directed at the human person? Is it a lived experience of an axiological quality called ‘value’ or a rational reason in which the value experienced is only one of the elements? Scheler is essentially in favour of the former scenario: the value carries sufficient power to pull the subject into action. And while his efficacy does not completely disappear here, it is fundamentally dominated by the axiological content (and attraction) of the value. Wojtyła takes a critical view of the German philosopher’s position, and states its inadequacy in the formation of mature moral action. A lived experience of a value is important, but it is not enough. The axiological experience moves the person, and contains an extraordinary force motivating one to undertake a specific act. However, without the participation of reason, it can be misguided and even inadequate. A person has to visualise, and to some extent objectivise the lived value for it to become the object of rational evaluation. Wojtyła’s dispute with Scheler is not just a marginal discussion between two European thinkers, within the hermetic philosophical debate of the 20th century. Indeed, it is part of the perennial questions as to what morality is, what role it plays in human life, and to what extent human beings influence the realisation of moral good and evil. The debate can also be a kind of lens affording a better view of the essence of contemporary disputes concerning both morality and culture. The diminishing and marginalisation of reason (especially in the strong, metaphysical version) in various spheres of life is striking. The tension between the culture of feeling and the culture of thinking is discernible and must prompt a debate. Karol Wojtyła shows what shape such a debate could take, and that it could be enriching for the entirety of contemporary culture.
- PozycjaA triumph of science or a paradigm blowing its own trumpet?(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2023-12-30) Petryszak, Karol
- PozycjaA z tej śmierci życie tryska. Śmierć jako najwyższy akt moralny(Wydawnictwo "Bernardinum" Sp. z o.o., 2022) Muszala, AndrzejKsiążka stanowi poważne, wieloaspektowe i wnikliwe studium choroby, bólu, cierpienia i śmierci. Autor poddaje klinicznej, psychologicznej i teologiczno-etycznej analizie cierpienie i śmierć krzyżową Jezusa. Podejmuje także inne problematyczne zagadnienia związane ze śmiercią człowieka, takie jak uporczywa terapia, eutanazja czy samobójstwo. Powstała ona w czasie pandemii. Czasie, kiedy przez świat przechodziła niewidzialna śmierć w postaci małego odcinka DNA o kryptonimie SARS-CoV-2. Przemieszczała się lądem, morzem i w powietrzu, docierała na kolejne kontynenty, przekraczała granice państw, wchodziła do szpitali, fabryk, środków komunikacji publicznej i prywatnych domów, wszędzie zbierając straszliwe żniwo.
- PozycjaAborcja w ustawodawstwie karnym papieża Franciszka (I): „ratio legis”, czyli dobro prawnie chronione oraz znamię sprawcy przestępstwa(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2025) Skonieczny, PiotrW pierwszym artykule serii autor zajmuje się ratio legis theologica (II.) oraz znamieniem sprawcy przestępstwa (III.). Wskazuje na aktualność zagadnienia, chociaż sam przepis łaciński w wyniku reformy prawa karnego papieża Franciszka zachował dotychczasowe brzmienie (I.). Nastąpiła jednak zmiana systematyki tego przestępstwa w kodeksie łacińskim poprzez dodanie nowego § 3 do kan. 1397 CIC 2021 odnośnie do odpowiedzialności duchownych (II.2.). W ten sposób podkreślono niezmienną „ratio legis theologica” ochrony życia ludzkiego w ustawodawstwie karnym Kościoła (II.1.). Autor krytykuje wszakże brak podobnej ochrony życia w sytuacji eutanazji i wspomaganego samobójstwa, chociaż w obydwu tych przypadkach – i w poczęciu, i w naturalnej śmierci – chodzi o to samo dobro prawne (II.3.). Zdaniem autora jest jasne, że aborcja kanoniczna jest przestępstwem powszechnym (III.1.). Jednakże zaostrzając karę za aborcję dla duchownych, ustawodawca kościelny wprowadził także w prawie karnym łacińskim typ kwalifikowany przestępstwa aborcji (III.3.). Autor wyraża ubolewanie, że przy okazji reformy nie przywrócono w opisie czynu wyrażenia matre non excepta z kan. 2350 § 1 CIC 1917. Na tle ustawodawstw świeckich byłoby bowiem wskazane wyraźne uregulowanie kwestii kanoniczno-karnej odpowiedzialności matki (III.2.).
- PozycjaAction research. Metoda w działaniu w pracy z dziećmi, młodzieżą, rodzinami i społecznościami lokalnymi na przykładzie projektów realizowanych przez Fundację Naszym Dzieciom w Warszawie(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2025) Łukaszewski, BartoszRozdział przedstawia zastosowanie metody action research (metoda badania w działaniu) w pracy z dziećmi, młodzieżą, rodzinami i społecznościami lokalnymi. W obliczu postępującej fragmentaryzacji relacji interpersonalnych i rozkładu więzi społecznych, zwłaszcza wśród młodego pokolenia, metoda ta zapewnia skuteczne narzędzie rekonstrukcji dobrostanu subiektywnego i integracji społecznej. Opracowanie prezentuje diagnostyczno-ewaluacyjną analizę funkcjonowania współczesnej młodzieży w kontekście korzystania z internetu oraz jego wpływu na subiektywny stan zdrowia, samoocenę i relacje społeczne. Materiał empiryczny obejmuje wyniki trzech projektów badawczych, w tym European Social Survey, oraz badania własne autora przeprowadzone w latach 2010–2024. Na przykładzie projektów realizowanych przez Fundację Naszym Dzieciom w Warszawie (w Klubie Młodzieżowym „Alternatywa”) ukazano praktyczne zastosowanie metody w działaniu jako efektywnego sposobu budowania wspólnoty, wzmacniania kompetencji społecznych oraz przeciwdziałania negatywnym skutkom algorytmizacji życia społecznego.
- PozycjaAdam Józef Potocki (1822–1872)(Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2021) Sendor, Albert KonradThe dissertation describes the life and activities of the Polish aristocrat Adam Józef Potocki (1822-1872). The research were based here on manuscripts and printed sources, literature, and iconographic materials. The objective of this work is to present a new approach to the figure of this politician from Galicia, and a critical evaluation of his activities, with special consideration given to the scope of his acts and all the initiatives he undertook. The main value of the dissertation is determined by improved knowledge about Adam Potocki’s life and activities, which has provided a new perspective of known historical events through measures taken by this politician. The dissertation can also act as a guideline for researchers dealing with the history of the 19th century. The focus here is to present Adam Józef Potocki against the background of the major events of the 19th century: the transformation of the Habsburg monarchy, and the impact of Polish politicians on such changes. The research has also attempted to capture transformations in the attitude of Adam Potocki, his involvement in state matters, and response to crisis situations. The politician’s characteristics made on the basis of available sources serves to show Potocki’s important role in the nineteenth-century Galicia. The research method applied in the work involved the synthetic and analytic analysis of sources. The query was performed in 20 archives and libraries, both in Poland and abroad, and included: 165 archival sources, 222 printed sources, 3 academic dissertations, 247 elaborations, 5 web documents.
- PozycjaAkcja Katolicka wobec wyzwań współczesności w XXV rocznicę reaktywacji(Uniwersytet Papieski jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2022) Borutka, TadeuszPo raz pierwszy nazwą Akcja Katolicka posłużył się Pius X w motu proprio L’azione cristiana popolare e di democrazia cristiana z dnia 18 XII 1903 roku. Z kolei w encyklice Il fermo proposito (Mocne postanowienie) z 11 VI 1905 roku wyłożył zasady teologiczne i organizacyjne Akcji Katolickiej. W jej działaniach pragnął zespolić wszystkie wysiłki katolików dla przywrócenia rodzaju ludzkiego pod panowanie Jezusa Chrystusa.Pragnienie to spełnił papież Pius XI. To on w 1922 roku nadał ramy formalno-prawne Akcji Katolickiej jako organizacji religijno-społecznej zrzeszającej katolików. Pełne ramy organizacyjne określił papież w liście apostolskim Quae nobis z 13 XI 1928 roku, skierowanym do kard. Adolfa Bertrama (1859–1945), arcybiskupa ówczesnego Breslau (dzisiejszego Wrocławia)4. Temu problemowi Pius XI poświęcił też specjalną encyklikę ogłoszoną 29 VI 1931 roku, zatytułowaną Non abbiamo bisogno (Nie lękajcie się) o Akcji Katolickiej.
- PozycjaAksjologiczny i empiryczny wymiar bliskości w rozważaniach Józefa Tischnera(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Scriptum, 2025) Salamon, KatarzynaDokonana analiza aksjologicznego wymiaru relacji międzyludzkich, opisanych przez Józefa Tischnera, wskazuje na empiryczne możliwości aplikacyjne, zwłaszcza w obszarze systemu pomocy społecznej oraz pracy socjalnej. Filozofia Józefa Tischnera jest przede wszystkim próbą refleksji na temat faktu istnienia różnorodnych relacji międzyludzkich, momentu spotkania, bliskości, wzajemnego wsparcia, komunikacji pomiędzy dwojgiem ludzi. Zrozumienie sensu spotkania, dialogu i wartości każdego człowieka to kluczowy element jego rozważań. Celem pracy było udowodnienie tezy, że Józef Tischner był myślicielem, który skupiał się na problemach ludzi „tej ziemi”. Dla niego bycie z ludźmi było fundamentalnym źródłem filozofowania. Był głęboko przekonany, że myślenie filozoficzne jest twórcze, jeżeli wyrasta z żywego doświadczenia, którego nabiera się podczas bycia z innymi ludźmi. Józef Tischner udowadniał tezę, że aby naprawdę być z innymi, trzeba umieć brać za nich odpowiedzialność, a nie tylko przebywać obok nich. Rozważania filozoficzne Józefa Tischnera mają wyraźny wymiar empiryczny, mający zastosowanie w praktyce pedagogicznej, w pracy socjalnej, w oddziaływaniach terapeutycznych oraz w codziennych relacjach międzyludzkich.
- PozycjaAktualność charyzmatu franciszkańskiego w przepowiadaniu papieża Franciszka(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2022) Włodarczyk, Egidiusz JarosławArtykuł stawia sobie za cel ukazanie aktualności charyzmatu franciszkańskiego w nauczaniu papieża Franciszka. Zarówno duchowość franciszkańska, jak i nauczanie papieża Bergoglio stanowią zagadnienia bardzo obszerne. Wskazanie wszystkich punktów wspólnych wymagałoby o wiele obszerniejszego opracowania. W tekście dokonano zestawienia najistotniejszych faktów i wypowiedzi papieża, które potwierdzają jego fascynację osobą św. Franciszka z Asyżu. Fakt, iż papież, żyjący 800 lat od czasów posługi św. Franciszka, obiera go jako patrona, wielokrotnie przywołuje jego osobę i słowa, ukazując je jako cenną wskazówkę dla współczesnego człowieka, świadczy o niezmiennej aktualności charyzmatu franciszkańskiego.
- PozycjaAktywność działaczy sektora rodzinnej pieczy zastępczej na portalach społecznościowych(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2025) Seemann-Majorek, AnnaPiecza zastępcza jest jednym z podstawowych zagadnień poruszanych przez badaczy pracy socjalnej. Celem niniejszego rozdziału jest analiza aktywności osób związanych z rodzinnym systemem pieczy zastępczej na wybranych portalach społecznościowych. Ponieważ media społecznościowe stają się coraz bardziej popularnym i ważnym narzędziem komunikacji dla rodziców zastępczych oraz organizatorów pieczy zastępczej, aktywność ta może stanowić cenne źródło wiedzy na temat stanu, kondycji, aktualnych potrzeb, problemów i sukcesów osób działających w sektorze rodzinnej pieczy zastępczej. Rozdział podejmuje również kwestię wsparcia, którego poszukują i oczekują, oraz tego, czy faktycznie otrzymują je w przestrzeni wirtualnej.
- PozycjaAlbumy zoologiczne przedmiotem i wynikiem badań. Rola przedstawień zwierząt w humanistycznej historii naturalnej (1530–1630)(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2025) Czapla, JuliaMonografia autorstwa Julii Czapli poświęcona jest analizie roli ilustracji zwierząt w nowożytnej historii naturalnej w latach 1530–1630. Przedstawia, w jaki sposób ilustracje stały się nie tylko materiałem badawczym, ale również narzędziem poznawczym i metodą publikacji wyników badań nad fauną. Praca śledzi ewolucję podejścia do przedstawień zwierząt, od schematycznych ilustracji inspirowanych antycznymi bestiariuszami, przez realistyczne rysunki ad vivum, po systematyczne gromadzenie zoologicznych papierowych muzeów przez przyrodników oraz władców europejskich. Szczególna uwaga została poświęcona twórczości Conrada Gessnera, Ulissesa Aldrovandiego i Carola Clusiusa oraz wpływowi ich metodologii na rozwój ilustracji naukowej. Książka ukazuje, jak stopniowe odchodzenie od symbolicznej interpretacji fauny na rzecz jej biologicznego opisu wpłynęło na kształtowanie się nowoczesnej zoologii.
- PozycjaAlter Stanislaus Episcopus. Z badań nad czternastowiecznym „Żywotem świętego Jacka”(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2023) Gałuszka, TomaszGłównym celem artykułu jest omówienie wpływu kultu św. Stanisława Biskupa i Męczennika na przedstawienie postaci św. Jacka Odrowąża w Żywocie świętego Jacka autorstwa dominikanina krakowskiego lektora Stanisława. Lektor wydobył podobieństwa między św. Jackiem i św. Stanisławem: obaj byli Polakami; posiadali podobną formację duchową i intelektualną; mieli ścisłe relacje z Krakowem, w którym spędzili większość swojego życia, tutaj zmarli i zostali pochowani; cieszyli się za życia i po śmierci charyzmatami uzdrawiania i czynienia cudów. Ich „duchowe biografie” były więc – pod pewnym względem – niemal identyczne. Św. Jacek został przedstawiony jak alter Stanislaus. Ścisłe związki pomiędzy żywotami św. Stanisława i św. Jacka pozwoliły na sformułowanie następujących hipotez do-tyczących genezy i datacji Żywota św. Jacka, a mianowicie: został on napisany na początku sześćdziesiątych lat sześćdziesiątych XIV wieku, na okoliczność okazji 100. rocznicy kanonizacji św. Stanisława, która przypadała w 1353 roku.
- PozycjaAn attempt at an evaluation of Philippa Foot’s conception of naturalistic virtue ethics(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2023-12-30) Zuziak, WładysławIn this article I present subsequent stages of the evolution of Ph. Foot’s conception. I point out that her concepts of morality, virtue and justice are detached from earlier visions of the world (ancient harmony, Christian divine order). At each stage of the evolution of her project, she is forced either to make arbitrary decisions or to make metaphysical assumptions. I emphasize that biological references in justifying the need for morality may be legitimate as long as we understand ethics as a practical science that aims to achieve practical goals (including the protection of the human species).
- PozycjaAn attempt to formulate a media studies research project on the dignity of the family in the media based on the thoughts of John Paul II. Empirical use of personalist philosophy in media studies(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2025-12-31) Bednarska, MajaThe text attempts to construct a proposal for empirical research on the image of family dignity in the media based on the value of human dignity in the philosophy of John Paul II. The author of the article assumes the possibility of empirical research on values after appropriate operationalisation of the abstract concept. To this end, a general historical analysis of personalist philosophy, its fundamental concepts and the thought of Emmanuel Mounier, who introduced the concept of the person into contemporary philosophy, is presented. Next, the personalist thought of Karol Wojtyła, John Paul II, is presented in the context of elements of his philosophy, theology and social teaching. On this basis, the concept of the dignity of the person and the family is formulated, followed by an attempt to reduce this abstract research concept to an empirically verifiable category. The result of this article is not only to show the possibility of empirically examining the dignity of the family in the media, but also to emphasise the relevance of John Paul II’s teaching.
- PozycjaAnaliza „klerykalizmu” jako ramy interpretacyjnej w dyskursie publicznym papieża Franciszka(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2025-12-31) Studnicki, PiotrArtykuł podejmuje problem klerykalizmu w nauczaniu Franciszka z perspektywy nauk o komunikacji społecznej i mediach, wykorzystując teorię ramowania (framing) w ujęciu Roberta Entmana. Punktem wyjścia jest wskazana luka badawcza: brak całościowego opracowania klerykalizmu w papieskim nauczaniu oraz niedostatek analiz tego zagadnienia w medioznawstwie. Materiał badawczy stanowią papieskie teksty udostępnione na vatican.va, w których zidentyfikowano 93 publiczne wypowiedzi dotyczące klerykalizmu, a następnie poddano je analizie pod kątem czterech funkcji ramy (definicja problemu, diagnoza przyczyn, ocena moralna, propozycja rozwiązań). Wyniki pokazują, że papież przedstawia klerykalizm jako nadużycie władzy i deformację relacji w Kościele, wskazuje jego przyczyny (m.in. niedojrzałość osobową, fałszywe rozumienie powołania i „duchową światowość”), jednoznacznie go wartościuje oraz opisuje liczne skutki dla Kościoła, duchownych i świeckich. Istotną nowością jest uchwycenie pragmatycznego wymiaru papieskiej ramy: Franciszek nie tylko diagnozuje „chorobę”, ale też proponuje „terapię” obejmującą m.in. pokutę, formację, synodalność i współodpowiedzialność ochrzczonych.
- PozycjaAnalogia jako odkrycie i narzędzie w myśleniu religijnym Jana Franciszka Drewnowskiego(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2022-12-30) Wolak, ZbigniewAnalogia jest jednym z podstawowych sposobów zdobywania wiedzy i wyrażania jej za pomocą języka tak, aby zachować realizm i racjonalizm. Drewnowski zaproponował pojęcie analogii jako „formalnej odpowiedniości”. Później, gdy zajmował się filozofią praktyczną, ujmował analogię przy pomocy schematu przestrzennego. W artykule przedstawiono przykłady wykorzystania obu typów analogii w całym dziele Drewnowskiego, w szczególności w dziedzinie teologii. Porównano też zastosowanie analogii według Drewnowskiego i Bocheńskiego do opisu dogmatu Trójcy Świętej oraz przedstawiono metodę filozoficzną Drewnowskiego jako analogiczną do metody fizyki.
- Pozycja“Anima non potest intelligere sine phantasmate”. O roli obrazu w przeżyciu religijnym(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2025-12-31) Legan, MichałArtykuł przedstawia interdyscyplinarną analizę przeżycia religijnego jako zjawiska złożonego, wymagającego ujęcia psychologicznego, filozoficznego i teologicznego. Przeżycie religijne ukazane jest jako „zjawisko psychiczne totalne”, angażujące całego człowieka oraz ukierunkowane na sacrum — rzeczywistość transcendentną, objawiającą się poprzez znaki, symbole i obrazy. Autor podkreśla jego osobowy i dialogiczny charakter w chrześcijaństwie oraz odróżnia je od innych doświadczeń granicznych, uznając jednak ich rolę przygotowawczą. Centralnym zagadnieniem jest rola obrazu jako uprzywilejowanego medium poznania religijnego, które nie tylko reprezentuje, lecz uobecnia transcendencję. Rozważania osadzone są w tradycji augustyńskiej, tomistycznej i w teologii Karla Rahnera, ze szczególnym uwzględnieniem zasady „anima non potest intelligere sine phantasmate”. Artykuł wskazuje także na pastoralne znaczenie symbolu i estetyki w przekazie wiary, prowadząc do wniosku, że przeżycie religijne jest integralnym, osobowym doświadczeniem relacji z Bogiem, w którym rola obrazu ma charakter konstytutywny.
- PozycjaAnthropomorphization as a methodof working with indirect data(Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2025) Frydrychowski, BartoszW etologii antropomorfizacja, rozumiana jako przypisywanie zwierzętom cech uważanych za specyficznie ludzkie, jest często krytykowana jako niezgodna z naukowymi standardami. Jednak przyjmując inną perspektywę, podejście to polega na poszukiwaniu analogii między gatunkami, co znajduje swoje odpowiedniki w paleobiologii, w metodach nawiasu filogenetycznego oraz poszukiwaniu analogii wśród współczesnych gatunków. Obie dyscypliny opierają się na danych pośrednich, choć przyczyny tego ograniczenia są różne. Niniejszy artykuł porównuje wybrane metody paleobiologiczne z antropomorfizacją, argumentując, że ta ostatnia powinna być zaakceptowana i używana jako jedna z metod w badaniach nad zwierzęcym zachowaniem i umysłem.