Przeglądaj wg Autor "Kowalik, Szczepan"

Teraz wyświetlane 1 - 2 z 2
  • Miniatura
    Pozycja
    Kościół i okupacja. Z wojennych dziejów diecezji sandomierskiej (1939–1945)
    (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, 2025) Kowalik, Szczepan
    Monografia Szczepana Kowalika „Kościół i okupacja. Z wojennych dziejów diecezji sandomierskiej (1939–1945)” przedstawia funkcjonowanie diecezji sandomierskiej w realiach okupacji niemieckiej, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań ustrojowych, społecznych i religijnych Generalnego Gubernatorstwa. Autor osadza analizę losów Kościoła lokalnego w szerokim kontekście historiografii dotyczącej II wojny światowej, wskazując zarówno na dorobek badawczy, jak i na niezbadane obszary, zwłaszcza w zakresie rekonstrukcji życia religijnego i codzienności duchowieństwa. Centralne miejsce zajmuje problem ciągłości instytucjonalnej diecezji, zachowanej mimo polityki okupanta oraz zróżnicowanych form represji wobec duchowieństwa i wiernych. Struktura pracy obejmuje osiem rozdziałów poświęconych kolejno: charakterystyce terytorium i ludności diecezji, organizacji i ustrojowi władz kościelnych, sytuacji kapelanów wojskowych, księży konspiratorów i duchowieństwa represjonowanego, duszpasterstwu w warunkach ograniczeń prawnych, codzienności księży (zwłaszcza ich sytuacji materialnej), skutkom niemieckiej polityki ludnościowej oraz problematyce zmian wyznania i postaw duchowieństwa wobec Zagłady Żydów. Szczególnie zaakcentowano rolę bp. Jana Kantego Lorka, jego strategię dotyczącą przetrwania instytucji diecezjalnych, interwencje u władz okupacyjnych, a także kontrowersje wokół odezwy w sprawie wyjazdów na roboty do Rzeszy. Podstawę źródłową stanowią przede wszystkim materiały z Archiwum Diecezji Sandomierskiej (akta okupacyjne, wizytacje, akta osobowe duchowieństwa, akta stanu wolnego), uzupełnione dokumentacją administracji niemieckiej, aktami powojennego wymiaru sprawiedliwości oraz wspomnieniami i kronikami parafialnymi. Autor łączy perspektywę historii instytucjonalnej z analizą społeczno-religijną, ukazując diecezję jako przestrzeń zmagania o zachowanie depozytu wiary, kontynuację duszpasterstwa i zaangażowanie charytatywne wobec ofiar wojny. Książka stanowi ważny krok w kierunku pełnej monografii diecezji sandomierskiej w latach 1939–1945 i zarazem istotny głos w dyskusji nad rolą Kościoła w okresie okupacji niemieckiej.
  • Miniatura
    Pozycja
    Wizytacje kanoniczne w diecezji sandomierskiej w latach II wojny światowej
    (Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia Sandomierz Sp. z o.o., 2025-12-12) Kowalik, Szczepan
    W latach II wojny światowej na terenach diecezji sandomierskiej okupowanych przez Niemców prowadzono wizytacje kanoniczne. Był to objazd diecezji wymagany przez prawo kościelne. Biskup odwiedzał poszczególne parafie, sprawdzając stan kościołów i budynków parafialnych oraz prawidłowość prowadzenia kancelarii. Wizytacje dostarczały również informacji dotyczących życia religijnego. Pomimo różnych administracyjnych ograniczeń działalności Kościoła wprowadzonych przez niemieckie władze okupacyjne wizytacje kanoniczne w diecezji sandomierskiej odbywały się bez większych przeszkód. Ograniczono jednak ich uroczysty charakter, niekiedy odbywały się bez udziału wiernych, nadal jednak spełniały swoją funkcję. Było swoistym paradoksem, że w tym samym czasie Niemcy dokonywali aresztowań niektórych księży i kierowali ich do więzień oraz obozów koncentracyjnych. Okupanci bowiem nie prowadzili jednolitej polityki wobec Kościoła, podporządkowując ją doraźnym celom wojennym.